Overeenkomsten tussen kunst en bedrijfsvoering

24-2-2017 - Willem van Vredendaal

Deze blog werd geschreven door oud collega Laura Goedee
Kunst als weerspiegeling van onze samenleving

Binnen onze alsmaar meer digitaliserende samenleving speelt het individu en innovatie een steeds belangrijkere rol. Organisaties en werknemers zoeken naar nieuwe wegen om zichzelf te ontwikkelingen en tot een succes te brengen. Naar mijns inziens is er geen betere weerspiegeling van onze wereld dan de kunstwereld. Kunst hangt namelijk samen met het cultureel geheugen -de culturele herinnering van een samenleving- en bevat artistieke uitingen vanuit het individu dat leeft in een bepaald tijdperk.

Een kunstenares die mij intrigeert door haar spirituele en artistieke denkwijze is Marina Abramovic (1946): een performance kunstenares uit Belgrado, Joegoslavië. Zij realiseert zelfontwikkeling door het uitvoeren van performances om angsten te overwinnen. Deze persoonlijke methode is voortgekomen uit haar jeugdtrauma’s . Lichamelijke prestaties zijn het uitgangspunt van haar kunstwerken. Het lichaam is voor haar een onderwerp en medium en door het verkennen van pijn, uitputting en gevaar zoekt zij de fysieke en mentale grenzen van haar wezen op. Wanneer we nu eens naar onze eigen bedrijfsvoering kijken en deze vergelijken met de performance kunst van Marina Abramovic, zouden we dan concrete overeenkomsten kunnen noemen? Een voorstelronde van onze organisatie vanuit een artistieke invalshoek.

Even nader inzoomen…

Het concept performance art definieert Marina Abramovic als volgt: ‘Performance art is een mentale en fysieke constructie die een kunstenaar uitvoert op een specifieke tijd in een ruimte voor publiek, waardoor een dialoog van energie plaatsvindt’.

De performance ‘The lips of Thomas (1975)’, waarin zij zichzelf tergt en verminkt, omschrijft zij als haar meest gecompliceerde- en autobiografische werk aller tijden . Zij geeft aan tijdens een performance volledig zichzelf te zijn, door ervaringen te vertalen in haar werk en vervolgens te zoeken naar de sleutel waardoor zij deze met de toeschouwer kan delen. Performances zijn daarom pas compleet met volledige participatie van toeschouwers. Het is essentieel dat de boodschap die zij als performer wil overbrengen wordt gezien en gehoord, omdat zij het onderwerp van haar eigen werk is

In 2012 richtte zij het MAI (Marina Abramovic Institute) op. Dit instituut biedt de ervaring te participeren in een performance van een zes uur om eenvoud - zonder elektronica - in het leven terug te laten keren. Zonder bezittingen gaan zij het avontuur aan om op experimenterende wijze te ondervinden hoe het is om een half uur lang uit een waterglas te drinken, rijstkorrels te tellen, naar één punt te staren of te liggen. Hiermee ben je mentaal en lichamelijk voorbereid om kunst te aanschouwen. De ruimte van het instituut is ontworpen in samenwerking met de Nederlandse architect Rem Koolhaas (1974) en is in gebruik als een laboratorium voor het verkennen van op tijd gebaseerde immateriële kunst - performance, dans, theater, film, video, opera en muziek – door samenwerking met de praktijk in de gebieden van wetenschap, technologie en onderwijs .

In ons leven doen we alleen dingen die we leuk vinden. En daarom veranderen we niet. Als je de kwetsbaarheid niet opzoekt, herhaal je jezelf in feite steeds maar weer. Ik denk dat mensen juist nu moeten veranderen, en dat kan alleen op een persoonlijk niveau. Je moet de verandering zelf in gang zetten. Want de enige manier van bewustzijn en de wereld om ons heen te veranderen, is door bij jezelf te beginnen. – Marina Abramovic .


Marina Abramovic Institute – Hudson, USA


Optimale Samenwerking

Onze organisatie is in 1999 opgericht als consultancybureau met als doel verandermanagement binnen organisaties te realiseren. Nu, in 2017, zijn wij een samenwerkingsplatform: een organisatie die verschillende middelen – advies, onderzoek, opleiding en software – inzet om samenwerking binnen organisaties te optimaliseren. Door middel van het zelfontwikkelde softwaresysteem INKIS, faciliteren wij de samenwerking rond primaire bedrijfsprocessen en de kennis- en informatiedeling binnen organisaties. Dit digitale platform werkt in de cloud en kan toepassingen bevatten waar de organisaties zich door kunnen verbeteren. Voorbeelden van dergelijke toepassingen zijn:
  • Online leren (e-learning)
  • Leren op basis van beleving (serious gaming)
  • Kennis en informatiedeling in de zorg (e-health)
  • Het managen van alle processen rondom organisaties (casusmanagement)
  • Visualisatie van cliënt routes binnen de aanpak van complexe casuïstiek (clientmapping)
  • Het optimaliseren van samenwerking binnen teams (peer review)
  • Het visueel in kaart brengen van organisaties en competenties (netwerkvisualisatie)
  • Security en privacy trainingen

De groei van consultancybureau naar samenwerkingsplatform is gerelateerd aan factoren als digitalisering en veranderende behoeften van klanten. Onze organisatie en oplossingen hebben steeds meer vorm gekregen door het uitkristalliseren van onze eigen expertise, maar ook doordat (latente) behoeften van klanten het uitgangspunt zijn. Het platform dat wij bieden faciliteert een ontwikkeling bij klanten en partners waarbij de klantvraag van hun samenwerkingsprocessen centraal gesteld wordt. Daarnaast worden resultaten vooral geboekt in samenwerking met klanten en partners, doordat zij zichzelf inzetten en invulling geven aan het platform. Om positieve veranderingen binnen organisaties teweeg te brengen is intrinsieke motivatie vanuit Optimale Samenwerking, maar ook vanuit de medewerkers van de betreffende organisatie vereist. Een doordachte methodiek van bedrijfsprocessen is de sleutel naar optimale samenwerking en de beste bedrijfsresultaten. Deze resultaten worden alleen bereikt door organisaties die de reflectieve bril durven te dragen en interne veranderingen durven door te voeren.

Kunnen we nu concrete overeenkomsten noemen?

Wanneer we de kunsten van Marina Abramovic en onze bedrijfsvoering naast elkaar leggen kunnen we concluderen dat zowel Marina Abramovic als Optimale Samenwerking ontwikkeling doormaken door het inzetten van hun ‘body’. Voor de kunstenares is dit haar lichaam, voor de organisatie zijn dit de teamleden en middelen om verandering te realiseren. Ook hebben beide onderwerpen volledige participatie van het publiek (voor de een aanschouwers, voor de ander klanten en partners) nodig om van te ademen en zichzelf te kunnen ontplooien. Voor beiden is het noodzakelijk dat de boodschap wordt gezien én gehoord om verandering te bereiken, want zowel Abramovic als Optimale Samenwerking zijn onderwerp van het eigen werk. Daarnaast is er één en dezelfde boodschap waar beide van uitgaan: om verandering teweeg te brengen is intrinsieke motivatie van beide partijen vereist. Voor Marina Abramovic en Optimale Samenwerking enerzijds en van aanschouwers van kunst en medewerkers van organisaties anderzijds. De sleutel van resultaat is open staan voor verandering.

De kunst van Abramovic en onze bedrijfsvoering hebben wel degelijk overeenkomsten. De weerspiegeling zit ‘m in onze hedendaags ontwikkelende samenleving, waar het individu centraal lijkt te staan. Toch hebben wij elkaar nodig om voort te bewegen.

De volgende video bevat een samenvatting over Marina Abramovic haar kunstwerken:


Bronnen:
  • Abramovic, M. (2005). Lips of Thomas. (MOMA, Interviewer)
  • Abramovic, M. (2014). In your face. (C. Scott, Interviewer)
  • Abramovic, M. (2015, December 22). An Art Made of Trust, Vulnerability and Connection.
  • Abramovic, M. (2016). Walk through walls. UK: Penguin.
  • Bernaerts , L., & Pieters, J. (2011). Hermeneutiek in veelvoud. Cahier voor literatuurwetenschap.
  • Groos, M. (2016). Een hard en werkzaam woord. Hilversum: Uitgeverij Verloren.
  • MAI. (2016). Marina Abramovic Institute.